أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

178

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

3 . اباغلس 1 * نبطىها آن را اباكيرا 2 * مىنامند . برخى از [ پزشكان ] مىگويند كه [ اباغلس ] به رنگ آبى آسمانى ، راست رودهء افتاده را [ به جاى خود ] برمىگرداند ، اما به رنگ سرخ ، افتادگى آن را تشديد مىكند . ( 1 * ) . اين نام درست نوشته نشده و حرف دوم بايد « نون » باشد ( اناغلس ) ، زيرا اين يونانى است . ديوسكوريد ، II ، 177 ؛ غافقى ، 18 ؛ ميمون ، 16 ؛ I , Vullers ، 123 . ظاهرا اين نوشتهء نادرست خيلى پيش‌تر از زمان بيرونى به‌جا مانده است . در قانون ابن سينا ، چاپ رم ( سال 1592 ) نيز اباغلس نوشته شده است - Stein ، 3 . اين . Anagallis arvensis L . است ، ابن سينا ، 62 ؛ غافقى ، 18 ؛ ميمون ، 16 . ( 2 * ) . اباكيرا . بيطار ، 167 و Low , p f . ، 40 : اناكيرا . 4 . اباغورس 1 * و اباخورس در ثبت الاسماء 2 * چنين گفته مىشود كه اين مادهء دارويى است و آن را به عربى ذبح و ذبحة 3 * مىنامند . جالينوس مىگويد كه [ اناگيريس ] بوى گند و تا اندازه‌اى زننده دارد . ( 1 * ) . در اينجا نيز اشتباها به جاى حرف « نون » حرف « باء » نوشته شده است ، نك . شمارهء 3 . اين يونانى است ( ديوسكوريد ، III ، 143 ) - Anagyris foetida L . ؛ غافقى ، 49 ؛ ميمون ، 180 ؛ عيسى ، 16 14 . ( 2 * ) . ثبت الاسماء الادوية . ( 3 * ) . به عقيدهء ابو حنيفه اين گياهى است كه ساقه‌اى شبيه تره و گل‌هاى زردرنگ دارد و ريشه‌اش شيرين‌مزه شبيه هويج است . ابو حنيفه ، 411 ؛ Lane ، 954 . 5 . ابيغل 1 - شبدر اين داروى عربى است و ريشه‌اى كه به ريشه شنبليله مىماند . در بهار مىرويد و به رطبة يعنى يونجهء 2 تر شباهت دارد . شاخه‌هايش پرشمار است و در تخم‌هايش شباهتى با تخم هويج دارد . اين نام را نشنيده‌ام و در حرف دوم آن مطمئن نيستم . ( 1 ) . نسخهء فارسى : ابيعل . كازرونى ( 58 الف ) پيشنهاد مىكند النغل خوانده شود و به نقل از الجامع مىگويد كه اين واژه به زبان يونانى به معناى « زبان شتر » ( لسان الابل ) است . Stein . ، 156 : البعل ؛ ابن سينا ،